درمان فیستول بدون جراحی و با لیزر, درمان آبسه مقعدی, علائم فیستول

بیماری فیستول چیست؟

فیستول مقعدی بیماری است که معمولاً به دنبال یک آبسه مقعدی قدیمی یا تازه به وجود می‌آید. بیش از نیمی از آبسه‌های مقعدی به بیماری فیستول منجر خواهند شد. در واقع فیستول مقعدی یک کانال دو طرفه غیر عادی بین روده و پوست اطراف مقعد و باسن است که می‌تواند در امتداد مسیر یک آبسه مقعدی یا انسداد غدد درون دیواره‌ی روده یا بدون آن‌ها ایجاد شود. این کانال ارتباطی غیر طبیعی منجر به اختلالاتی در عملکرد طبیعی دستگاه گوارش با خروج ترشحات چرکی یا آلوده مدفوع از این ناحیه می‌شود. فیستول مقعدی بر اساس محل عبور خود نسبت به عضلات دریچه‌ای مقعد به انواع مختلفی تقسیم می‌شود که تشخیص نوع آن می‌تواند در نوع درمان لازم مؤثر باشد.

بیماری آبسه مقعدی چیست؟

مسدود شدن غدد موجود در دیواره‌ی درونی راست روده و مقعد به هر دلیلی، وجود باکتری‌ها یا جسم خارجی باعث عفونی شدن آن و در نتیجه تجمع چرک و ایجاد ادم در اطراف مقعد می‌شود که مهم‌ترین عامل به وجود آورنده آن همین عفونت حاد درون مقعد است.

علائم و نشانه ها

آبسه مقعدی بسته به سطحی یا عمقی بودن، خود را با علایم متفاوتی بروز می‌دهد، درد ثابت یا ضربانی مقعد، تخلیه‌ی چرک، وجود توده در ناحیه مقعد، یبوست و دفع مدفوع دردناک، التهاب و قرمزی ناحیه از علایم آبسه مقعدی سطحی است و تب و لرز، تعریق شبانه، خستگی و بی‌قراری نیز از علایم آبسه عمقی است. دفع ادرار دردناک و خونریزی مقعدی نیز در مواردی دیده شده است.
افراد مبتلا به فیستول مقعدی نیز دردهای مقعدی، تخلیه چرک و ترشحات آلوده مدفوع، خارش و در مواردی خونریزی و بی‌اختیاری مقعدی و علایم عمومی تب و لرز خواهند داشت.

روش های درمان فیستول و آبسه مقعدی

با وجود اینکه تنها درمان مؤثر بیماری فیستول مقعدی در حال حاضر جراحی است ولی با پیشرفت‌های روز افزون در علم پزشکی و ابداع شیوه‌های نوین جراحی، امکان استفاده از اشعه و لیزر در درمان بیماری فیستول مقعدی کاربردی شده است. لیزر این امکان را فرآهم می‌کند تا جراحی بیمار با درد و خونریزی و سایر عوارض جراحی کمتر و به راحتی در مدت کوتاه‌تری انجام شود. در این جراحی با برش کانال فیستول به شکل عرضی و باز گذاشتن آن به شکل یک شیار امکان بهبودی از قسمت‌های درونی به سمت بیرون شیار وجود دارد. اگرچه فیستول ممکن است برای سالیان سال خود را مخفی نگه دارد ولی در مواردی که با آبسه مقعدی همراه باشد، امکان جراحی هر دو با هم با لیزر وجود خواهد داشت. جراحی فیستولوتومی به دلیل دستکاری عضله‌ی دریچه‌ای مقعد با عارضه‌ی بی‌اختیاری مقعدی نسبی همراه است که باید با توجه به شرایط هر بیمار انتخاب شود. علاوه بر این روش، روش‌های جراحی دیگری نیز وجود دارد که با دستکاری عضله‌ی دریچه‌ای مقعد همراه نیستند.

روش چسب فیبرین تزریقی، درون کانال فیستول را با کمک چسب پوشانده و به هم متصل می‌کند و از همین طریق کانال را مسدود و از بین می‌برد. از مزایای این روش تزریقی عدم ابتلا به عارضه‌ی بی‌اختیاری روده‌ای به سبب آسیب عضله‌ی دریچه‌ای مقعدی است. با این حال احتمال عود بیماری با این روش بالا بوده ولی به سبب امکان تکرار و کم‌عارضه بودن بی‌خطر است.

در روش دیگری از جسم خارجی بلند برای مسدود نمودن مسیر فیستول استفاده می‌کنند تا با گذشت زمان فضای خالی آن پر شده و بدون دستکاری عضله‌ی دریچه‌ای مقعد بسته شود. این روش نیز فقط در نیمی از موارد نتیجه‌بخش خواهد بود و احتمال عود فراوان دارد.

در روش فلپ اندوآنال نیز که بیشتر در بیماری‌های فیستول حاد کاربرد دارد از بافت‌های سالم برای پوشش شیار فیستول استفاده می‌کنند. در نیمی از موارد درمانی با فلپ اندوآنال امکان بازگشت بیماری وجود دارد که عواملی چون مصرف سیگار، بیماری کرون و ابتلا به انواع بدخیمی‌ها در بازگشت آن مؤثر است. این روش بدون دستکاری عضله‌ی دریچه‌ای مقعد می‌تواند درصد کمی بی‌اختیاری مقعدی خفیف ایجاد کند.

در یک روش جدید دیگر به نام لیفت نیز قسمت خارجی و داخلی عضله تقسیم شده و خود عضله دست نخورده باقی می‌ماند. به دلیل جدید بودن این روش هنوز میزان شیوع عود و مؤفقیت پس از انجام آن مشخص نیست.
بیشتر روش‌ها معرفی شده قابلیت انجام سرپایی را دارند ولی در این میان روش لیزری به دلیل مزایای خود و احتمال عود کمتر با استقبال ویژه‌ای نزد پزشکان و بیماران برخوردار شده و رضایت‌مندی بالایی کسب نموده است.

درمان بیماری آبسه مقعدی با لیزر

آبسه مقعدی نیز معمولاً نیاز به جراحی و تخلیه عفونت و ترشحات چرکی خواهد داشت که با کمک لیزر می‌توان بدون آسیب بافتی شدید و ایجاد عارضه آن را برش زد و تخلیه نمود. معمولاً درمان آبسه مقعدی با روش لیزری در مطب یا کلینیک معتبر بدون درد و خونریزی و در مدت کوتاه انجام می‌شود. البته توصیه می‌شود همین عمل ساده در افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای یا اختلال سیستم ایمنی بدن در مراکز مجهزتر انجام شود. در نیمی از موارد ممکن است نیاز به تخلیه آبسه از سطح مخالف نیز وجود داشته باشد. چناچه بدون تشخیص فیستول مقعدی موجود در محل، آبسه درمان و التیام یابد، دوباره عود خواهد کرد و تا زمانی‌که فیستول موجود در محل درمان نشود این مشکلات بروز می‌کند. از آن‌جایی که آنتی‌بیوتیک به تنهایی قدرت عفونت زدایی کامل آبسه را ندارد، مصرف آن به تنهایی یا همراه جراحی مؤفقیت‌آمیز نخواهد بود. با این حال چناچه بیمار اختلال سطح ایمنی بدن داشته باشد مصرف آنتی‌بیوتیک در کنار جراحی توصیه خواهد شد. همچنین بیمارانی با سابقه بیماری قلبی یا پیوند قلب و دارای دریچه‌ی مصنوعی باید تحت درمان آنتی‌بیوتیکی نیز قرار بگیرند.

سیتون

سیتون یک قطعه‌ی پلاستیکی است که بر روی کل شیار فیستول مقعدی قرار گرفته و سپس به هم گره زده می‌شود و همانند یک حلقه سرتاسر فیستول و مقعد را پوشش می‌دهد. سیتون به مدت 8 الی 12 هفته در محل جاگذاری و تعبیه می‌شود تا تخلیه‌ی ترشحات فیستول به خوبی انجام بگیرد و زخم ناحیه شروع به التیام کند. این روش کمی دردناک بوده ولی بیمار در این مدت زندگی و اجابت مزاج طبیعی خود را خواهد داشت. پس از تخلیه کامل و بهبود التهاب ناحیه شرایط برای لیزر درمانی بیمار فرآهم می‌شود تا احتمال عود بیماری محدود شود.

درمان بیماری فیستول مقعدی در مبتلایان بیماری کرون
بیماری کرون یکی از بیماری‌های التهابی روده است که با عارضه‌ی فیستول مقعدی همراه است. بیماران مبتلا به بیماری کرون به سبب مشکلات بیماری خود بیشتر از افراد عادی در معرض بی‌اختیاری‌های روده‌ای هستند زیرا فعال شدن بیماری کرون آنان را گاهی به تا پای جراحی و آسیب عضلانی دریچه‌ای مقعد می‌کشاند. البته اولین خط درمانی بیماری کرون دارو درمانی است و در مواقع عفونت و التهاب شدید نیاز به جراحی وجود دارد که با توجه به شرایط هر فرد با تصمیم‌گیری شود.

عود بیماری پس از جراحی
متأسفانه فیستول و آبسه مقعدی از جمله بیماری‌هایی هستند که علی رغم تبحر جراح در جراحی و درمان بیمار ممکن است عود نموده و بازگردند. البته روش جراحی و مهارت پزشک و میزان همکاری بیمار در مراقبت پس از عمل در عود این بیماری‌ها بی‌تأثیر نیست. با وجود احتمال بازگشت بیماری پس از جراحی، روش لیزری امکان جراحی کم دغدغه را برای بیمار فرآهم می‌‌کند.

مراقبت‌های پس از جراحی فیستول

درد ناشی از جراحی را می‌توان با مصرف مسکن و داروهای ضد درد و همچنین دفع مدفوع روان با مصرف مواد غذایی پر فیبر و ملین و مایعات کنترل نمود. بهتر است زمانی از طول شبانه‌روز صرف نشستن در وان یا لگن آب گرم شود تا علاوه بر آرامش فرد، روند بهبودی را تسریع کند.

انواع بیماری

آبسه‌های مقعدی علاوه بر دو دسته کلی سطحی و عمقی، از نظر محل قرارگیری نسبت به ساختار مقعد نیز به انواع مختلف اطراف مقعدی، اینتراسفنکتریک، سوپرالواتور و ایسکیوآنال تقسیم می‌شود که انواع اطراف مقعدی آن شایع‌تر از همه بوده و انواع سوپرالواتور کمتر دیده می‌شود. معمولاً به آبسه ایسکیوآنال به دلیل شباهت ظاهریش به نعل …

انواع بیماریRead More »