درمان بی اختیاری مدفوع در بزرگسالان+ علت، عوارض و قرص

بی اختیاری مدفوع و بی اختیاری در دفع گاز روده یکی از بیماری های مقعدی است که افراد در زمان وجود عارضه یا اختلالات به آن دچار می شوند. این عارضه بسیار ناخوشایند معمولا در اثر ضعف عضلات رکتوم و مقعد رخ می دهد. در این مطلب به طور کامل درباره علائم، علتها، نحوه تشخیص و راه های درمان این عارضه مطالعه خواهیم نمود.

بی اختیاری مدفوع چیست؟

بی اختیاری مدفوع یا بی اختیاری دفع گاز روده به حالتی گفته می شود که فرد کنترل مدفوع یا گاز روده را نداشته باشد. این حالت و ناتوانی در کنترل، موجب نشت مدفوع و در نتیجه به وجود آوردن احساس ناخوشایند در افراد می شود. همین موضوع موجب گوشه گیر شدن افراد، یا ایجاد اختلال در فعالیت های روزانه آنها نیز می شود.
خارج شدن مدفوع یا گاز آن به طور غیر ارادی نشان دهنده عدم سلامت بدن فرد و وجود یک بیماری مقعدی مانند بواسیر، فیستول و شقاق یا ضعف عضلات رکتوم می باشد که می بایست تحت معاینه و درمان قرار گیرد.

Fecal incontinence is accidental passing of solid or liquid stool. Fecal incontinence may happen when a person has a sudden urge to pass stool and cannot get to a toilet in time. Also, stool may leak when a person doesn’t sense the need to pass stool.

بی‌ اختیاری مدفوع به تخلیه غیرارادی مدفوع جامد یا مایع گفته می‌ شود. این حالت ممکن است زمانی رخ دهد که فرد ناگهان احساس دفع مدفوع کند و نتواند به موقع به توالت برسد. همچنین، ممکن است مدفوع به طور غیرارادی نشت کند حتی وقتی فرد احساس نیاز به دفع ندارد.

برگرفته شده از: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/fecal-incontinence/symptoms-causes/syc-20351397

علت بی اختیاری مدفوع

بی اختیاری مدفوع نشانه چیست؟ پدید آمدن اختلال یا سندروم بی اختیاری مدفوع علتهای زیادی را در بر میگیرد. رکتوم انتهایی ترین بخش دستگاه گوارش و محلی برای نگهداری مدفوع به طور موقت است. بنابراین در صورت وجود اختلال یا بیماری در این ناحیه فرد دچار بی اختیاری مدفوع می شود.
برخی از علتهای بروز بی اختیاری مدفوع عبارت اند از:

• کهولت سن: کهولت و افزایش سن یکی از عمده ترین علتهای بی اختیاری مدفوع می باشد. با افزایش سن، رکتوم دچار ضعف عضلات و در نتیجه بی اختیاری در کنترل مدفوع می شود.
• وجود بیماری های مقعدی: ابتلا به بیماری های مقعدی نظیر بواسیر، بیرون زدگی مقعدی و فیستول می توانند موجب بروز نشت مدفوع شوند.
• آسیب به رکتوم: آسیب ناشی از وارد شدن ضربه، انجام جراحی بواسیر یا بیماری های مقعدی در ناحیه رکتوم می تواند موجب بی اختیاری مدفوع در افراد شود.
• برقراری رابطه مقعدی: از آنجایی که مقعد تنها وظیفه دفع مدفوع را دارد، وارد کردن شی خارجی به داخل آن و برقراری رابطه مقعدی موجب گشاد شدن آن و در نتیجه ضعف و آسیب به ناحیه مقعد و در نتیجه بی اختیاری فرد می شود.
• سرطان روده: سرطان روده نیز دیگر عامل ایجاد این اختلال است که موجب بروز و نشت دفع گاز روده و مدفوع شود.
• یبوست یا اسهال: تکرر اسهال یا یبوست نیز از دیگر دلایل بروز بی اختیاری مدفوع می باشد که سلامتی افراد را تحت تاثیر قرار می دهند.
• زور زدن: زور زدن هنگام اجابت مزاج می تواند با مرور زمان موجب ضعف عضلات شده و علاوه بر بی اختیاری مدفوع فرد را به شقاق یا بواسیر مبتلا کند.
• زایمان: یکی از موارد مربوط به علت بی اختیاری مدفوع در زنان زایمان طبیعی، کشیدگی یا پارگی عضلات و اعصاب هنگام تولد، سزارین‌ های پیچیده یا جراحی لگن میباشد.

علت بی اختیاری مدفوع در کودکان

بی‌ اختیاری مدفوع در کودکان شایع بوده و تقریبا 5-10% کودکان 4-12 ساله را تحت تاثیر قرار می‌ دهد. بیشترین شیوع بی اختیاری مدفوع در کودکان در سنین 3-7 سال است، یعنی زمانی که کودک تازه شروع به آموزش توالت کرده و کنترل کامل روده هنوز تثبیت نشده است.

موارد مربوط به علت بی اختیاری مدفوع در کودکان پس از تثبیت کنترل دفع عبارتند از:

• یبوست مزمن: مدفوع سفت و بزرگ باعث کشیدگی روده و ناتوانی در کنترل دفع می‌ گردد
• مشکلات عضلات و اعصاب مقعد و روده
• اضطراب، استرس، ترس از توالت یا اختلالات یادگیری
• اختلالات مادرزادی یا ساختاری: مثل بیماری‌ های رکتوم یا مقعد ناقص هنگام تولد
• بیماری‌ های زمینه‌ ای روده‌ ای یا عصبی: مثل بیماری‌ های التهابی روده یا مشکلات نخاعی

علائم بی اختیاری مدفوع

علائمی که بیماران مبتلا به بی اختیاری مدفوع تجربه می کنند معمولا یکسان بوده و بسیار عذاب آور است. برای مثال فرد نمی تواند دفع مدفوع خود را کنترل کند و بلافاصله پس از تخلیه، احساس پر بودن نموده که در نهایت فرد دچار نشت مدفوع می شود. البته علائم بی اختیاری مدفوع تنها به خروج مدفوع خلاصه نشده و می تواند علائم و نشانه های دیگری نیز به همراه داشته باشد.
برخی از علائم بی اختیاری مدفوع عبارت اند از:

• درد های شکمی
• اسپاسم مقعدی
• نفخ
• یبوست و اسهال
• تغییر رنگ مدفوع
• احساس پر بودن
• سوزش و خارش مقعد
• التهاب
• بی اختیاری در دفع گاز روده
• خروج ترشحات مقعدی

بی اختیاری مدفوع در چه افرادی شایع تر است؟

به طور کلی بی اختیاری مدفوع در سالمندان، به دلیل ضعف عضلات مقعدی و و کهولت سن بیشتر به چشم خورده و افراد بیشتری را تحت تاثیر قرار می دهد. البته این عارضه در کودکان و بزرگسالان نیز به چشم خورده و ممکن است در نتیجه عوامل دیگری پدید آید.
بنابراین بی اختیاری مدفوع ممکن است در برخی افراد شایع تر باشد، این افراد عبارت اند از:

• افرادی که رابطه مقعدی دارند
• سالمندان
• افرادی که جراحی ناحیه نشیمنگاهی انجام دادند
• افرادی که به طور مکرر به یبوست یا اسهال دچار هستند
• خانمهایی که زایمان های طبیعی داشته اند
• کودکان مبتلا به ضعف عضلات
• بی اختیاری مدفوع در بیماران سرطانی ناشی از تومورهای روده، مقعد یا لگن، درمان‌ های جراحی، پرتودرمانی یا شیمی‌ درمانی

برای درمان بی اختیاری مدفوع به چه دکتری مراجعه کنیم؟

هنگامی که شاهد مشاهده علائم بی اختیاری مدفوع هستید، در بهترین حالت مراجعه به متخصص کولورکتال است. متخصص کولورکتال با بررسی عضلات اسفنکتر و مقعد، نسبت به انجام برخی آزمایش های مربوطه اقدام می نماید.
این آزمایش ها شامل مواردی مانند کولونوسکوپی، آندوسکوپی، سونوگرافی و… بوده که به دکتر بیماری های مقعدی در تشخیص بیماری کمک شایانی می کند.

نحوه تشخیص

نحوه تشخیص بی اختیاری مدفوع به گونه ای است که پزشک با بررسی و معاینه دستگاه گوارش افراد سعی در یافتن علت عارضه دارد. تعداد دفعات دفع، نوع مدفوع، تغذیه ای که دارید، سوابق جراحی، بیماری های مقعدی که حتی قبلا به آن مبتلا بوده اید، داشتن رابطه مقعدی، همه و همه از جمله عوامل و مسائلی هستند که پزشک به منظور تشخیص بیماری از شما می پرسد.
معاینه فیزیکی و انجام آزمایش، مرحله ای پس از پرسش و پاسخ میان بیمار و پزشک می باشد. بنابراین برخی از اصلی ترین راه های تشخیص و آزمایش های مورد نیاز عبارت اند از:

• سونوگرافی
• آندوسکوپی
• آزمایش نمونه گیری از مدفوع
• تصویربرداری مغناطیسی
• سیگموئیدوسکوپی
• ام آر آی

درمان سریع بی اختیاری مدفوع

روشهای متعددی امروزه برای درمان بی اختیاری دفع گاز روده یا درمان بی اختیاری مدفوع در بزرگسالان وجود دارد. انجام عمل جراحی رکتوم و لیزر دو نمونه از بهترین روشها برای درمان این عارضه به شمار می روند. اسفنکتروپلاستی، جا به جایی عضله، تحریک عصب، تزریق و کولوستومی از نمونه روشهای جراحی برای درمان سریع بی اختیاری مدفوع می باشند. جدیدترین راه درمان بی اختیاری مدفوع لیزر بوده که بدون هیچگونه عوارضی، بیماری را درمان می کند.

استفاده از لیزر انرژی لیزر به عنوان جدیدترین راه درمان بی اختیاری مدفوع، بدین صورت است که انرژی لیزر باعث تحریک تولید کلاژن و تقویت بافت همبند اطراف اسفنکتر می‌ شود. این عمل به بازسازی اسفنکتر ضعیف یا آسیب‌ دیده کمک نموده که کنترل مدفوع را بهبود میبخشد.

درمان بی اختیاری مدفوع با دارو

برای بی اختياری مدفوع چه قرصی بخوریم؟ مصرف دارو یا قرص برای بی اختیاری مدفوع در قالب قرصهایی برای کنترل و بهبود بیماری هایی مانند یبوست یا اسهال هستند. بنابراین زمانی که عضلات مقعد شما دچار آسیب شده باشد و بی اختیاری ناشی از آن باشد مصرف دارو یا قرص تاثیری در درمان ندارد.

• داروی بی اختیاری مدفوع در سالمندان: ضد اسهال لوبی‌ پرولید و دیفنوکسیلات، حجیم کننده مدفوع پسیلیوم و متیل سلولز، داروهای ضد اسپاسم یا تنظیم‌کننده حرکات روده مانند کلیدینیوم سیترات
• داروی گیاهی برای بی اختیاری مدفوع: پسیلیوم (اسفرزه)، بنفشه و گل ختمی، سدر، آویشن و زوفا، خارخاسک و ریواس
• قرص برای درمان تکرر مدفوع: لوبی‌ پرولید، دیفنوکسیلات، هیووسین بوتیل‌ بروماید، پروبیوتیک‌ ها

درمان خانگی بی اختیاری مدفوع

بسیاری از افراد شدت وخامت بی اختیاری مدفوع را جدی نگرفته و اقدام به بکارگیری روشهای خانگی و و طب سنتی و گیاهی می کنند. برخی از این روش های درمان خانگی بی اختیاری مدفوع عبارت اند از:

• استفاده از ورزش کگل که موجب تقویت عضلات کف لگن می شوند.
• تنظیم زمان اجابت مزاج و عدم نگهداری آن
• پرهیز از برقراری رابطه مقعدی
• پرهیز از زور زدن هنگام اجابت مزاج
• بهره گیری از رژیم غذایی حاوی فیبر برای درمان وکنترل یبوست و اسهال
• استفاده از روشهای طب سنتی و دارو گیاهی

سخن پایانی درباره بی اختیاری مدفوع

در پایان میتوان گفت بی‌ اختیاری مدفوع یک اختلال پیچیده عملکردی بوده که ناشی از ضعف یا اختلال هماهنگی عضلات اسفنکتر، آسیب عصبی، یبوست مزمن یا بیماری‌ های التهابی روده می‌ باشد. این مشکل می‌ تواند تاثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی، اعتماد به نفس و سلامت روان فرد داشته باشد و نیاز به تشخیص دقیق علت با استفاده از معاینه بالینی، تست‌ های عملکردی روده و در صورت لزوم تصویربرداری دارد.

درمان بی اختیاری مدفوع به طور موثر معمولا چندوجهی و فردمحور است: شامل تمرینات تقویت عضلات کف لگن، اصلاح رژیم غذایی، داروهای تنظیم‌ کننده حرکات روده و در موارد خاص مداخلات کم‌ تهاجمی مانند لیزر یا جراحی بازسازی اسفنکتر. شناسایی زودهنگام و مدیریت تخصصی این اختلال می‌ تواند کنترل دفع را بازگردانده و از عوارض طولانی‌ مدت جلوگیری کند.

سوالات متداول