درمان گشادی مقعد چیست؟ علت، عوارض + عکس

گشادی مقعد یا دیلاته شدن مقعد عارضه ای بسیار دردناک بوده که مخرب روح و جسم است و ممکن است افراد به آن دچار شوند. از آنجایی که مقعد یکی از مهمترین عضوهای دستگاه گوارش می باشد که وظیفه نگهداری مدفوع را بر عهده دارد؛ بروز عارضه ای چون گشادی مقعد مشکلات زیادی را به همراه خواهد داشت که در کلینیک نشیمنگاه، با ارائه علائم، علتهای بروز این بیماری، عوارض و روشهای درمان گشادی مقعد را به طور کامل برای شما توصیف خواهیم نمود.

گشادی مقعد چیست؟

به طور کلی عارضه یا بیماری گشادی مقعد در نتیجه باز شدن دریچه مقعد افراد بیشتر از 2 سانتی متر گفته می شود. بیماران مبتلا به این بیماری ممکن است در معرض گشادی مقعدی قرار گرفته باشند و خود از آن اطلاعی نداشته باشند و در نهایت زمانی که بیماری به طور کامل ایجاد می شود به آن پی ببرند. این وضعیت می‌ تواند باعث احساس باز بودن مقعد، ناتوانی در کنترل گاز یا مدفوع، نشت ترشحات و گاهی ناراحتی یا التهاب ناحیه شود.
گشادی مقعد معمولا همراه با علائم و عوارض بسیار زیادی همراه است که چندان خوشایند نیست و موجب گوشه گیری فرد از جامعه نیز می گردد. تشخیص و درمان گشادی مقعد به میزان درگیری عضلات بستگی داشته که می‌ تواند شامل تمرین‌ های تقویتی، درمان دارویی یا در موارد شدید، اقدامات تخصصی‌ تر باشد.

علت گشادی مقعد چیست؟

عوامل زیادی می تواند در بروز این عارضه نقش داشته و افراد را به خود درگیر کنند. از آنجایی که مقعد یک ناحیه بسیار حساس و دارای اعصاب گسترده و زیاد است، ممکن است با هرگونه ضربه، بیماری، وارد شدن شی خارجی به داخل مقعد و … دچار آسیب شده و انواع بیماری های نشیمنگاهی از جمله گشاد شدن مقعد را به همراه آورد.
علت گشادی مقعد ضعف یا آسیب عضلات اسفنکتر و بافت‌ های اطراف مقعد بوده که عوامل مختلفی می‌ توانند در بروز آن نقش داشته باشند. از مهم‌ ترین دلایل گشادی مقعدی می‌ توان به موارد زیر اشاره نمود:

• یبوست مزمن و زور زدن مکرر هنگام دفع
• زایمان‌ های سخت یا متعدد، به‌ ویژه زایمان طبیعی
• جراحی‌ های مقعدی مانند عمل بواسیر یا شقاق
• افزایش سن و کاهش خاصیت ارتجاعی عضلات
• بیماری‌ های زمینه‌ ای یا فشارهای مکرر به ناحیه لگن

یبوست دائم

یبوست یکی از اصلی ترین پیش زمینه های بروز بیماری های نشیمنگاهی از جمله گشادی مقعدی به شمار می رود. به اجابت مزاج کمتر از 3 بار در هفته که موجب سفت و خشک شدن مدفوع می شود، یبوست گفته شده و دچار آسیب به روده ها و دریچه مقعد می شود.

افزایش سن

افزایش سن دیگر علت ابتلا به گشادی مقعد است که موجب ایجاد اختلال و ضعف در عملکرد بخشهای مختلف بدن از جمله عضلات نشیمنگاه و مقعد می شود. بنابراین به وجود آمدن این عارضه در میانسالی و همراه با افزایش سن ممکن است اتفاق بی افتد.

رابطه مقعدی

مقعد یک دریچه خروجی برای دفع مدفوع به شمار می رود و وارد کردن اشیا خارجی از جمله آلت تناسلی مردانه یا برقراری رابطه مقعدی می تواند تا حد زیادی به آن آسیب برساند. رابطه جنسی مقعدی به دلیل عدم وجود خاصیت ارتجاعی و متفاوت بودن دریچه آن می تواند شرایط آسیب به عضلات اسفنکتر را به همراه آورد.

مطالعه بیشتر: آلت تناسلی مردان

ضربه

گاهی وارد شدن ضربه شدیدی که همراه با پاره شدن عضلات اسفنکتر، ایجاد زخم مقعد، فیستول یا دیگر عارضه ها شود، می تواند در نهایت گشادی مقعد را به همراه آورد. زمانی که ناحیه لگن یا اطراف مقعد دچار ضربه شدید، سقوط، تصادف یا فشار ناگهانی می‌ شود، ممکن است عضلات اسفنکتر دچار کشیدگی، پارگی یا ضعف شده و توانایی انقباض طبیعی خود را از دست بدهند.

همچنین ضربه می‌ تواند به اعصاب لگنی که مسئول فرمان‌ دهی به عضلات مقعد هستند آسیب برساند. در این حالت، حتی اگر عضله کامل پاره نشده باشد، اختلال عصبی باعث کاهش کنترل و شل شدن مقعد میگردد. در برخی افراد، اثرات ضربه به‌ صورت تدریجی ظاهر شده و با گذشت زمان به شکل احساس باز بودن مقعد، نشت ترشحات یا کاهش کنترل گاز و مدفوع بروز می‌ کند.

مطالعه بیشتر: فیستول چیست

ضعف عضلات مقعد

برخی افراد به طور کلی در اثر رفتار های غلط یا دیگر عوامل ممکن است دچار ضعف عضلات لگن و مقعد شده و علائم بیماری گشادی مقعد را احساس کنند. اصلاح عادات روزانه می تواند یک قدم برای بهبود و از بین بردن علائم برای این افراد باشد. انجام تمرینات کگل به صورت مداوم و مرتب می تواند یک روش مناسب برای درمان ضعف عضلات مقعد بوده بیمار

شقاق و بواسیر

هموروئید و شقاق دو بیماری بسیار رایج در ناحیه نشیمنگاه است که افراد زیادی به آن مبتلا هستند. بواسیر ناشی از عروق تورم راست روده و شقاق ناشی از زخم دهانه مقعد است که نیازمند یک روش درمانی مناسب هستند. متاسفانه برخی از این افراد شیوه های نامناسب درمانی از جمله عمل جراحی بواسیر را انتخاب می کنند که همین موضوع می تواند پیش زمینه گشادی مقعد را فراهم سازد.

مطالعه بیشتر: بواسیر چیست

داشتن سابقه جراحی در ناحیه مقعد

افرادی که بنا بر هر دلیلی از جمله درمان بیماری های نشیمنگاهی چون بواسیر، شقاق، فیستول زگیل مقعدی انجام عمل جراحی از جمله را تجربه کرده اند، پیش زمینه گشادی مقعدی را داشته و ممکن است به این عارضه دچار شوند.

در برخی جراحی‌ ها مانند جراحی بواسیر، شقاق یا فیستول، ممکن است بخشی از عضله اسفنکتر به‌ طور ناخواسته بریده، کشیده یا دچار التهاب و اسکار شود. این تغییرات می‌ توانند قدرت انقباض طبیعی عضله را کاهش دهند که به گشادی مقعد منجر خواهند شد.

علاوه بر این، روند ترمیم پس از جراحی ممکن است باعث سفتی یا تغییر شکل بافت‌ ها شود که هماهنگی طبیعی عضلات مقعد را مختل می‌ سازد. در صورت آسیب به اعصاب ناحیه، پیام‌ های عصبی به‌ درستی منتقل نشده و کنترل مقعد کاهش می‌ یابد. مجموع این عوامل می‌ تواند به مرور زمان باعث احساس شل شدن یا گشادی مقعد و اختلال در کنترل گاز یا ترشحات شود.

علائم گشادی مقعد

همانطور که گفته شد، علائم گشادی مقعد در زنان و مردان بسیار ناخوشایند و نگران کننده است. برای مثال افراد مبتلا به گشادی مقعد در اولین نشانه ها می توانند بی اختیاری مدفوع، بی اختیاری در دفع گاز معده یا حتی خروج ترشح را تجربه نمایند. این علائم می توانند وابسته به شدت بیماری بسیار حاد یا کم باشند.
بنابراین به طور کلی اصلی ترین علائم گشادی مقعد عبارت اند از:

• بی اختیاری و عدم کنترل مدفوع
• بی اختیاری در کنترل گاز معده
• باز بودن دریچه مقعد به طوری که انگشت یا شی به راحتی به درون آن وارد شود
• خروج ترشحات مقعدی که ناشی از عفونت می باشند
• احساس درد، خارش و خونریزی خفیف در ناحیه نشیمنگاهی
• از بین رفتن چین و چروک های اطراف دریچه

عکس گشادی مقعد

با مشاهده نمونه هایی از عکس گشادی می توانید با این بیماری آشنا شده و علائم آن را بشناسید.

گشادی مقعد بیشتر یک مشکل عملکردی عضلات و اعصاب است تا صرفا یک مشکل ظاهری. بنابراین تشخیص دقیق معمولا نیازمند معاینه بالینی، بررسی قدرت اسفنکتر، شرح حال دقیق و گاهی تست‌ های تخصصی است. به همین دلیل، عکس گشادی مقعد تنها می‌ تواند نقش راهنما داشته باشد و جایگزین معاینه و ارزیابی پزشکی نخواهد شد.

عوارض گشادی مقعدی

گشادی مقعد نیز مانند سایر بیماری ها خالی از عوارض نبوده و می تواند فرد را تحت تاثیر قرار دهد. از جدی ترین عوارض آن میتوان به بی اختیاری در دفع اشاره نمود. گشادی مقعد ارتباط مستقیمی با بی‌ اختیاری (عدم کنترل گاز یا مدفوع) دارد، زیرا هر دو ناشی از ضعف یا آسیب عضلات اسفنکتر و اعصاب کنترل‌ کننده مقعد می باشند. هنگامی که مقعد دچار گشادی می‌ شود، توانایی عضلات برای بستن کامل دهانه مقعد کاهش یافته که در نتیجه فرد ممکن است در نگه داشتن گاز، ترشحات یا حتی مدفوع دچار مشکل شود.
برخی از دیگر عوارض گشادی مقعد عبارت اند از:

• از بین رفتن اعتماد به نفس افراد
• خروج مدفوع یا گاز معده به صورت غیر ارادی
• بروز مشکلات جسمی و اضطراب در فرد

مطالعه بیشتر: درمان هموروئید

انواع روشهای درمان گشادی مقعد

درمان گشادی مقعد به روشهای مختلفی صورت میگیرد که وابسته به شدت حاد یا خفیف بودن بیماری انتخاب می شوند. برای مثال افرادی که در حادترین درجه از این بیماری قرار دارند تنها انجام لیزر روش درمانی مناسب بوده و روشهای خانگی هیچ تاثیری در درمان گشادی مقعدی نخواهند داشت. بنابر این می توانید با برخی از راه های تنگ کردن مقعد، از جمله لیزر، ورزش یا دارو درمانی عارضه را از بین ببرید.

لیزر

لیزر برای درمان انواع بیماری ها همچنین بیماری های مقعدی یک گزینه آسان، بی درد و نوین است. گشادی مقعد نیز از عارضه هایی است که با لیزر بهبود یافته و بیمار را در کمترین زمان و عوارض ناشی از جراحی درمان می کند. برخی از مزایای لیزر نیز عبارت اند از:

• کم هزینه بودن آن
• عدم نیاز به دوران نقاهت طولانی
• درمان دریک جلسه
• بدون درد و خونریزی

درمان خانگی گشادی مقعد

درمان خانگی گشادی مقعدی همانطور که از نامش پیداست یک روش خانگی و غیر پزشکی می باشد که نمی توان از آن چندان توقع داشت تنها صرفا در جهت کاهش علائم یا پیشگیری از حاد شدن بیماری استفاده کرد. از جمله رایج ترین راهکارهای مربوط به درمان خانگی گشادی مقعدی میتوان به مصرف فیبر کافی و آب زیاد، اجتناب از زور زدن طولانی و دفع سخت، خودداری از نشستن طولانی مدت و رعایت بهداشت ناحیه مقعد اشاره نمود.

در ادامه با برخی از راه ها و روشهای درمان خانگی گشادی مقعدی دیگر نیز آشنا خواهیم شد.

انجام ورزش کگل

ورزش یا تمرین کگل یک روش تقویت عضلات لگن است که برای بهبودی بسیار از عارضه ها از جمله گشادی مقعد، بی اختیاری در کنترل ادرار بخصوص برای بانوان، درمان یبوست، آسان سازی دوران بارداری و… مورد استفاده قرار می گیرد.
این ورزش بسیار آسان بوده و همه افراد می توانند آن را در خانه تمرین نمایند.

These exercises strengthen the muscles of the anus and pelvic floor muscles. Contract the muscles that you use to stop passing gas or urinating. Hold the contraction for three seconds, then relax for three seconds. Repeat this pattern 10 to 15 times. As your muscles strengthen, hold the contraction longer. Gradually work your way up to three sets of 10 to 15 contractions every day.

این تمرین‌ ها عضلات مقعد و عضلات کف لگن را تقویت می‌ کنند. عضلاتی را منقبض کنید که برای متوقف کردن عبور گاز یا ادرار استفاده می‌ کنید. انقباض را به مدت سه ثانیه نگه دارید و سپس سه ثانیه آرام باشید. این الگو را 10 تا 15 بار تکرار کنید. وقتی عضلات قوی‌ تر شدند، زمان نگه‌ داشتن انقباض را بیشتر کنید. به‌ تدریج این تمرین را به سه ست 10 تا 15 انقباض در روز برسانید.

برگرفته شده از: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/fecal-incontinence/diagnosis-treatment/drc-20351403

اصلاح عادات روزانه

عادات نادرستی چون عدم نوشیدن آب یا عدم پیاده روی به منظور پیشگیری و درمان یبوست میتواند یک رفتار نادرست به شمار رود. علاوه بر آن فرو نمودن اشیا خاجی یا برقراری رابطه مقعدی نیز از دیگر عادات اشتباه هستند که موجب آسیب رسی و گشادی مقعد در افراد میشود.

عمل جراحی

عمل جراحی دیگر شیوه پزشکی و درمانی گشادی مقعد است که فرد می تواند با مراجعه به دکتر متخصص کولورکتال و با استفاده از تیغ جراحی نسبت به درمان این عارضه اقدام نماید. البته نکته حائز اهمیت این است که این روش دارای دوره نقاهت طولانی، درد و خونریزی بوده و با عوارض بیشتر همراه است.

درمان گشادی مقعدی طب سنتی

در طب سنتی گشادی مقعد به‌ عنوان حالتی ناشی از ضعف قوه نگهدارنده، سستی عضلات، سردی و رطوبت بیش از حد ناحیه لگن و مقعد یا تحلیل نیروهای نگهدارنده بدن در نظر گرفته می‌ شود. بنابراین رویکرد درمان گشادی مقعدی در طب سنتی بر پایه تقویت، قبض بافت‌ ها و اصلاح مزاج می باشد.

از جمله راهکارهای مربوط به درمان گشادی مقعدی در طب سنتی عبارتند از:

• پودر پوست بلوط به همراه سدر و کمی زعفران به عنوان ضماد موضعی
• مخلوط پودر تخم انار به همراه پوست انار و روغن بنفشه یا کنجد برای مالش و تحکیم بافت مقعد
• ضماد سدر، بلوط و روغن بنفشه
• تنظیم رژیم غذایی و سبک زندگی مطابق مزاج فرد

پماد برای درمان گشادی مقعدی

پماد برای درمان گشادی مقعدی بی اثر میباشد. با این حال، پزشکان معمولا برای کاهش التهاب، محافظت از بافت و بهبود علائم همراه مانند درد، سوزش یا تحریک ناحیه، چند نوع پماد برای درمان علائم گشادی مقعد تجویز می‌ کنند. این پمادها می‌ توانند به عنوان کمک‌ کننده در کنار تمرینات تقویتی و اصلاح سبک زندگی مورد استفاده قرار گیرند.

از جمله پماد برای درمان گشادی مقعدی به خصوص علائم آن میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

• پماد لیدوکائین با اثر بی حسی جهت کاهش سوزش و درد
• پماد هیدروکورتیزون با اثر کاهش التهاب و تورم ناحیه مقعد
• پماد زینک اکساید با اثر محافظت از پوست، کاهش ترشح و بهبود ترمیم بافت

پیشگیری از گشادی مقعد

افراد می توانند با به کار گیری اصلاح عادات روزانه مناسب و شیوه های سالم می توانند از بروز این عارضه جلوگیری نمایند. پیشگیری از گشادی مقعد برای افرادی ضروری است که در معرض ضعف عضلات اسفنکتر یا شلی بافت ناحیه مقعد هستند. افراد دارای یبوست مزمن، زنان بعد از زایمان طبیعی، سالمندان، افراد دارای ضعف عمومی عضلات می بایست در پیشگیری از ابتلا به گشادی مقعد اقدام نمایند.
برخی از راهکار های پیشگیری از این بیماری عبارت اند از:

• پرهیز از فرو بردن شی خارجی
• استفاده از حمام سیتز یا همان نشیمن جهت نرم کردن عضلات
• درمان یبوست با نوشیدن آب، ورزش و مصرف غذاهای پر فیبر
• پرهیز از برقراری مکرر رابطه جنسی مقعدی
• انجام تمرینات کگل برای تقویت عضلات لگن

سخن پایانی درباره گشادی مقعد

گشادی مقعد یک مشکل شایع و اغلب قابل پیشگیری است که می‌ تواند تاثیر زیادی بر کیفیت زندگی، کنترل مدفوع و راحتی فرد داشته باشد. گشاهدی مقعدی ناشی از ضعف عضلات اسفنکتر، آسیب عصبی یا فشار مکرر روی مقعد بوده که درمان گشادی مقعدی به صورت قطعی نیازمند انجام تمرینات تقویتی، اصلاح سبک زندگی و در موارد شدید، اقدامات پزشکی یا جراحی است. درمان خانگی گشادی مقعد و استفاده از پمادها می‌ توانند علائم را کاهش دهند و از تحریک و آسیب بیشتر جلوگیری به عمل آورند. توجه به پیشگیری، اصلاح عادات دفع و تقویت عضلات لگن بهترین راه برای حفظ سلامت مقعد و جلوگیری از پیشرفت گشادی مقعدی است.

سوالات متداول