زخم مقعدی نشانه چیست؟ درمان، علت و پماد زخم شدن مقعد

زخم مقعدی عارضه ای بسیار دردناک و ناخوشایند است که ممکن است هر فردی به آن مبتلا شود. محل بروز زخم مقعدی، نوع علائم، نحوه درد یاحتی وجود خونریزی یا عفونت در آن می تواند نشان دهنده علت اصلی عارضه باشد. در این مطلب با معرفی کامل این عارضه، علت های پدید آورنده که برخی از بیماری های مقعدی پیش زمینه این مشکل هستند را بررسی نموده و برخی از راهکار های مناسب درمان زخم مقعد را در کلینیک نشیمنگاه معرفی نماییم؛ با ما همراه باشید.

زخم مقعد ممکن است به علت عفونت توسط باکتری‌ ها، ویروس‌ ها یا قارچ‌ ها ایجاد شود. علائم عفونت زخم مقعد شامل درد، خونریزی، تورم، قرمزی و گرمی در محل زخم می‌ باشد. در صورتی که شما این علائم را تجربه می‌ کنید، بهتر است به دکتر شقاق مراجعه کنید.

پزشک ممکن است داروهای ضد التهاب، ضد بیماری‌ های عفونی و ضد درد تجویز کند. همچنین، بستری شدن ممکن است در صورت لزوم برای درمان عفونت زخم مقعد الزامی باشد.

زخم مقعد چیست؟

مقعد نیز ممکن است مانند سایر اعضای بدن در معرض آسیب دیدگی، بیماری یا زخم قرار بگیرد که فرد را دچار بیماری کند. به طور کلی زخم مقعد عارضه ای است که بیمار دچار جراحت، شکاف یا خراش در ناحیه مقعدی می شود که وابسته به دلایل متعددی این اتفاق می افتد. این ناحیه به دلیل داشتن عصب های فراوان بسیار حساس بوده که کوچکترین خراش دیدگی، علائم و درد شدیدی برای بیمار به همراه می آورد.

برخلاف شقاق، زخم مقعد الزاما به شکل ترک عمیق یا خطی نبوده و ممکن است سطحی، پراکنده یا همراه با التهاب پوستی باشد. شدت علائم و مدت ماندگاری زخم مقعد نیز بسته به علت ایجاد زخم متفاوت بوده که در برخی موارد با مراقبت ساده پوستی بهبود می‌ یابد، اما اگر پایدار یا عودکننده باشد، نیاز به بررسی دقیق‌ تری توسط پزشک دارد.

زخم مقعد می‌تواند بر اساس محل ایجاد به دو نوع اصلی زخم داخل مقعد و بیرون مقعد تقسیم شود:

زخم داخل مقعد: به آسیبی گفته شده که در بخش داخلی کانال مقعد و روی مخاط این ناحیه ایجاد می‌ شود. زخم داخل مقعد معمولا با درد هنگام دفع مدفوع، احساس سوزش یا ناراحتی در عمق مقعد و گاهی خونریزی خفیف همراه است.

زخم بیرون مقعد: بر وی پوست اطراف دهانه مقعد ایجاد شده که معمولا به صورت قرمزی، خراش، ترک‌ های سطحی یا زخم باز پوستی دیده می‌ شود. زخم بیرونی مقعد اغلب در اثر تحریک پوستی، رطوبت مداوم، خاراندن، تماس با مواد محرک یا رعایت نکردن بهداشت مناسب ایجاد می‌ شود.

علت زخم مقعد چیست؟

سوال بسیاری از بیماران در زمان ابتلا به این بیماری این است که زخم مقعدی نشانه چیست؟ آیا زخم مقعدی همان زخم رکتوم است؟ آیا زخم مقعد نشان دهنده سرطان است؟ اما باید بدانید علت زخم مقعدی در صورتی که در اثر وجود بیماری قبلی و خاصی نباشد، ممکن در اثر عدم رعایت بهداشت، پوشیدن لباسهای تنگ و حتی زخم مقعدی در اثر یبوست باشد که بسیار آزار دهنده است. اما وجود برخی بیماری ها مانند بواسیر، شقاق یا تنگی مقعد نیز در بروز این عارضه بی تاثیر نخواهند بود. همچنین افراد با توجه به عدم داشتن شناخت کافی نسبت به بیماری های مقعدی، هرگونه زخم را به وجود اینگونه بیماری ها مرتبط می کنند.

بنابراین هنگام مشاهده کوچکترین عارضه یا زخم در نواحی مقعد سریعا به پزشک متخصص بیماری های مقعدی مراجعه نمایید.

بیشتر بخوانید: تفاوت شقاق و بواسیر

بواسیر

بیماری بواسیر به عروق متورم و ملتهب شده ناحیه مقعد و رکتوم گفته می شود که با عوارضی چون درد، سوزش، خارش، خونریزی همراه بوده که به همین دلیل بسیاری از افراد آن را با زخم مقعدی اشتباه میگیرند. اما بواسیر یا هموروئید شایع ترین بیماری نشیمنگاهی است که به رگ ها مربوط است که درمان بواسیر با لیزر امکان پذیر است.

بواسیر با ایجاد تورم و برجستگی در ناحیه مقعد باعث کشیدگی و نازک شدن پوست شده که زمینه ایجاد زخم مقعد را فراهم میسازد. اصطکاک مداوم بواسیر با مدفوع و لباس، تحریک و خراش پوستی ایجاد نموده که به همراه آن ترشحات بواسیری نیز موجب رطوبت و التهاب مداوم می‌ شود. این عوامل در کنار اختلال در خون‌ رسانی و کند شدن ترمیم پوست می‌ توانند در نهایت به بروز زخم مقعد منجر شوند.

مطالعه بیشتر: بواسیر چیست؟

شقاق

شقاق نوع دیگری از زخم رکتوم است که به دلایل مختلفی از جمله یبوست، تنگی دریچه مقعد یا اسپاسم و گرفتگی عضلات اسفنکتر شکل می گیرد. شقاق دارای دو نوع حاد و مزمن که نوع پیشرفته تر آن است، بوده که درمان هر دوی آنها با شیوه های نوین پزشکی چون لیزر امکان پذیر است.

شقاق با ایجاد ترک یا پارگی در مخاط مقعد باعث آسیب مستقیم به بافت و ایجاد زخم مقعد می‌ شود. ادامه‌ دار بودن درد و اسپاسم عضله مقعد، خون‌ رسانی را کاهش داده و مانع ترمیم طبیعی بافت می‌ شود. در نتیجه، این ترک به‌ تدریج عمیق‌ تر شده و به شکل یک زخم مقعدی پایدار یا مزمن در می‌ آید.

مطالعه بیشتر: شقاق چیست؟

زخم مقعدی در اثر رابطه

به طور کلی مقعد یک راه خروجی برای دفع مدفوع بوده و وارد کردن هرگونه جسم خارجی درون آن سبب آسیب دیدگی می گردد. فشار ناشی از برقراری رابطه جنسی مقعدی می تواند موجب آسیب دیدگی عضلات اسفنکتر شده و زخم رکتوم ایجاد نماید.
علاوه بر آن امکان انتقال انواع باکتری ها و ویروس ها وجود داشته که برای دو طرف مضر بوده و سلامتی را به خطر می اندازد. برخی از عوارض برقراری این نوع رابطه شامل بی اختیاری مدفوع، زخم مقعد، گشادی مقعد، ابتلا به بیماری های آمیزشی و حتی بواسیر شود.

تنگی مقعد

سوال بسیاری از بیماران مبتلا به این عارضه این است که مقعدم زخم شده و خوب نمیشه چه دلیلی برای این بیماری وجود دارد؟ تنگی مقعد عارضه ای که ممکن است هر فرد حتی در ابتدای تولد نیز به آن دچار باشد. این عارضه ناشی از تنگی کانال مقعد بوده که این موضوع سبب ایجاد اختلال در اجابت مزاج گردیده و در نهایت بیمار را دچار بروز زخم در مقعد می کند. زخم مقعد ناشی از تنگی مقعد به راحتی قابل درمان نبوده و نیازمند آن است ابتدا تنگی مقعد درمان شود.

زخم مقعدی در اثر یبوست

یبوست یک بیماری بسیار دردناک بوده که عوارض سخت و گاهی جبران نشدنی برای فرد به همراه می آورد. از آنجایی که فرد هنگام ابتلا به یبوست مجبور است مدفوع خشک و سفت را دفع کند، دچار آسیب دیدگی روده ها یا دریچه مقعد شده و امکان ابتلا به انواع آسیب دیدگی ها و بیماری هایی چون زخم مقعد یا بواسیر را برای او به همراه می آورد.

بنابراین زخم مقعدی در اثر یبوست نیز بسیار شایع بوده و عدم کنترل و درمان یبوست؛ آثار مخربی چون این عارضه را به همراه می آورد.

درمان زخم مقعدی در اثر یبوست

درمان زخم مقعدی در اثر یبوست بدین گونه است که در وحله اول می بایست یبوست درمان شود تا التهاب و عفونت داخلی کاهش یافته و فشار از روی زخم مقعد برداشته شود که فرصت ترمیم داشته باشد.

درمان خانگی زخم مقعدی در اثر یبوست بدین صورت است که در ابتدا منشا این زخم یعنی یبوست با راهکارهای خانگی و ساده درمان شود. برای درمان خانگی زخم مقعدی ناشی از یبوست، هدف اصلی کاهش فشار روی مقعد، نرم کردن مدفوع و تسریع ترمیم پوست است. از جمله راهکارهای مربوط عبارتند از:

• مصرف فیبر کافی مثل سبزیجات، میوه‌ ها و غلات کامل
• نوشیدن آب کافی روزانه
• انجام ورزش‌ های سبک مثل پیاده‌ روی برای تحریک حرکات روده
• ورزش کگل برای کاهش فشار هنگام دفع
• استفاده از کمپرس گرم یا سیتز بث
• جلوگیری از نشستن طولانی یا فشار مستقیم روی مقعد

همچنین، استفاده از پماد درمان زخم مقعدی در اثر یبوست هم پوست را محافظت و مرطوب میکنند و هم التهاب و درد را کاهش میدهند. برخی از انواع پماد درمان زخم مقعدی در اثر یبوست عبارتند از وازلین، زینک اکساید، پمادهای حاوی هیدروکورتیزون، پماد آنتی هموروئید میباشند.

درمان گیاهی زخم مقعدی در اثر یبوست نیز معمولا برای زخم سطحی و خفیف مقعدی موثر است. اگر زخم مقعدی عمیق، خونریزی‌ دار یا مداوم باشد، بهتر است از درمان‌ های تخصصی بهره گرفت. از جمله راهکارهای مربوط به درمان گیاهی زخم مقعدی در اثر یبوست عبارتند از استعمال ژل آلوئه ورا، روغن نارگیل یا زیتون و دم کگرده بابونه میباشند.

You may be able to prevent an anal fissure by taking measures to prevent constipation or diarrhea.

می توانید با انجام برخی اقداماتی نظیر پیشگیری از یبوست و اسهال، از بروز زخم پیشگیری کنید.

برگرفته شده از: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/anal-fissure/symptoms-causes/syc-20351424

فیستول مقعدی

فیستول مقعدی یک کانال غیرطبیعی بین داخل کانال مقعد و پوست اطراف آن ایجاد می‌ کند. این کانال معمولا به دنبال عفونت یا آبسه مقعدی شکل گرفته که باعث التهاب، ترشح مداوم و فشار روی بافت اطراف مقعد می‌ شود. وجود ترشح و التهاب طولانی‌ مدت، پوست اطراف فیستول را ضعیف و تحریک‌ شده نگه داشته و در نهایت می‌ تواند منجر به ایجاد زخم مقعدی گردد.

جهت درمان زخم مقعدی در این حالت می بایست ابتدا به درمان فیستول مقعدی پرداخت تا به طبع آن عفونت و التهاب در ناحیه از بین برود و زخم مقعدی درمان شود.

علائم زخم مقعد

زمانی که عارضه زخم مقعد در قسمت خارجی رکتوم شکل بگیرد، برای بیمار قابل مشاهده بوده و خود فرد می تواند علائم ظاهری آن را نیز مشاهده نماید. اما هنگامی که زخم در درون رکتوم رخ می دهد، بیمار توانایی تشخیص یا مشاهده آن را نداشته و نیاز به بررسی و معاینه پزشک خواهد داشته تا علت آن مشخص شود.
برخی از این علائم زخم مقعد عبارت اند از:

• قرمزی و التهاب پوست ناحیه
• زخم های کوچک با دهانه باز
• خارش مقعد
• سوزش هنگام نشستن یا اجابت مزاج
• احساس سوزش یا خارش در هنگام سرفه یا عطسه
• خونریزی مقعد

درمان زخم مقعدی

درمان زخم مقعد به روشهای دیگری چون جراحی، روشهای خانگی، یا استعمال دارو ها و پماد های مربوطه امکان پذیر است که در برخی موارد بیماری را کنترل خواهند کرد. البته استعمال دارو یا روشهای غیر پزشکی تنها در ابتدایی ترین مراحل موثر هستند.
همچنین ممکن است گاهی این روشها تنها اتلاف وقت تلقی شده و بیماری را حادتر کند.

درمان زخم مقعدی با لیزر

برای درمان زخم مقعدی ابتدا باید علت عارضه را مورد بررسی قرار داده تا دلیل اصلی بروز آن را بیابید. در صورتی که زخم مقعد ایجاد شده در اثر وجود بیماری های نشیمنگاهی چون بواسیر، شقاق یا حتی عادات غلط شکل گرفته باشد، بهتر است ابتدا بیماری پیش زمینه ای را درمان نمایید تا زخم مقعدی نیز بهبود یابد.
لیزر یک شیوه نوین در علم پزشکی می باشد که تقریبا درمان هرگونه بیماری نشیمنگاهی به واسطه آن امکان پذیر است. برای مثال درمان هموروئید، یا شقاق با لیزر به راحتی و با کمترین عوارض امکان پذیر بوده و می تواند آن را در یک جلسه از بین ببرد. درمان زخم مقعدی با لیزر نیز یک امر ساده بوده و نسبت به دیگر شیوه های درمان از کمترین درد، عوارض یا آسیب به بافت مقعدی امکان پذیر است.

مطالعه بیشتر: لیزر شقاق (درمان قطعی)

مزایای لیزر زخم مقعدی

در درمان زخم مقعدی با لیزر، انرژی لیزر بافت آسیب‌ دیده یا مزمن زخم را برداشته و جریان خون موضعی را افزایش می‌ دهد که باعث تسریع ترمیم، کاهش التهاب و درد خواهد شد. این روش نسبت به جراحی سنتی دارای خونریزی و درد کمتر بوده و از دوران نقاهت کوتاهتری نیز برخوردار است. لیزر زخم مقعدی بیشتر برای زخم‌ های مزمن یا مقاوم به درمان خانگی و پماد کاربرد دارد. لیزر نسبت به دیگر شیوه های درمان زخم مقعدی از جمله جراحی دارای مزایایی است که برخی از آنها عبارت اند از:

• دوره نقاهت بسیار کوتاه
• کمترین میزان درد
• بدون وارد شدن آسیب به بافت حساس ناحیه نشیمنگاه
• بدون نیاز به بستری یا بیهوشی
• هزینه بسیار کمتر
• بهبود و درمان زخم مقعد یک جلسه ای
• بدون باقی گذاشتن گوشت اضافه مقعد ناشی از زخم
• عدم ابتلا به عفونت

جراحی زخم مقعدی

جراحی یک روش سنتی و منسوخ است که در گذشته برای درمان زخم مقعد مورد استفاده قرار می گرفت. این روش علاوه بر درد زیاد دارای عوارضی چون آسیب به بافت این ناحیه، گوشت اضافه مقعد، خونریزی شدید همراه بوده و می تواند نتیجه معکوس داشته باشد.

جراحی زخم مقعد به عنوان یک روش درمانی برای زخم‌ های شدید و مزمن مقعدی استفاده می‌شود. این جراحی به دو صورت باز و بسته انجام می‌ شود. در جراحی باز، پزشک با برش دادن پوست و بافت مقعد، زخم را تمیز می‌کند و سپس بافت‌ های داخلی را با دوخت‌ های خاص ترمیم می‌کند. در جراحی بسته، پزشک با استفاده از یک دستگاه لیزر، زخم را برش داده و بافت‌ های داخلی را ترمیم می‌ کند.

قبل از جراحی زخم مقعدی، پزشک شما باید به شما توضیح دهد که چگونه باید برای عمل آماده شوید. این آمادگی ها شامل تغذیه سالم، قطع داروهای خاص قبل از جراحی، و عدم استفاده از سیگار و الکل قبل از جراحی است. همچنین، پس از جراحی، شما باید به دستورات پزشک خود عمل کرده و به خوبی مراقب خود باشید تا بهبودی سریع‌ تر رخ دهد.

درمان زخم مقعدی در خانه

امکان درمان خانگی زخم مقعد در صورتی که بیماری بسیار حاد و عمیق نشده وجود داشته و بیماران می توانند با تغییر عادات یا مصرف برخی دارو ها نسبت به درمان این عارضه اقدام نمایند.
برخی راه های درمان این بیماری در خانه عبارت اند از:

• نوشیدن مایعات کافی
• مصرف سبزیجات و انواع میوه ها به دلیل داشتن فیبر
• پاکیزه نگه داشتن ناحیه نشیمنگاهی
• استفاده از روش درمان گیاهی زخم مقعدی مانند استعمال الوئه ورا
• پرهیز از زور زدن هنگام اجابت مزاج
• استفاده از حمام نشیمن با دم کرده بابونه
• ترکیب روغن زیتون و عسل جهت استعمال خارجی بر روی زخم مقعد
• روغن نارگیل و زینک اکساید

دارو و پماد برای درمان زخم مقعدی

مصرف دارو و پماد، برای جراحت ها یا زخم های باز نیاز به مشورت پزشک دارد و مصرف خودسرانه آنها موجب بروز عوارض می گردد. از این رو بهتر است جهت مصرف پماد یا دارو با پزشک خود مشورت نمایید. علاوه بر آن باید بدانید راه های درمان خانگی زخم مقعد یا استفاده از دارو و پماد برای درمان زخم مقعدی بزرگسالان زمانی موثر است که بیماری در ابتدایی ترین مراحل شکل گیری باشد.
همچنین زمانی که بیماری به نوع حاد و پیشرفته خود رسیده باشد، استعمال پماد زخم مقعد تنها خاصیت کاهش درد، و سوزش را به همراه داشته و قابلیت درمانی نخواهند داشت. بنابراین ممکن است بپرسید برای زخم مقعدی چه پمادی خوبه؟ در پاسخ به این سوال می توان گفت برخی از دارو های کاهش علائم زخم رکتوم عبارت اند از:

• پماد یا محلول لیدوکائین
• آنتی فیشر یک پماد برای درمان زخم مقعدی بزرگسالان
• پماد نیتروگلیسیرین
• وازلین
• ام جی
• پماد هیدرو کورتیزون
• کالاندولا
• پماد رکتول
• کالاندولا
• مصرف پماد درمان زخم مقعد در اثر یبوست که موجب نرم شدن بافت پوست مقعد می شوند (نرم کننده)

شیاف برای درمان زخم مقعدی

برای درمان زخم مقعدی، به ویژه زخم‌ های ناشی از یبوست یا التهاب سطحی، می‌توان از شیاف‌ های مخصوص مقعد استفاده کرد که معمولا ترکیبی از ضد التهاب، ترمیم‌ کننده و محافظ پوست هستند. این شیاف‌ها با تماس مستقیم در کانال مقعد به کاهش التهاب و درد، مرطوب نمودن ناحیه و افزایش سرعت بهبود زخم کمک میکنند.

از جمله شیاف برای درمان زخم مقعدی میتوان به شیاف آنتی هموروئید، شیاف دیکلوفناک برای زخم مقعدی و شیاف‌ های حاوی ویتامین E یا عصاره گیاهی اشاره نمود.

چگونه از زخم شدن مقعد پیشگیری کنیم؟

زخم مقعد از دسته بیماری هایی می باشد که با رعایت برخی نکات ساده تا امکان پیشگیری از آن وجود داشته و می توان از حاد شدن آن و بروز سایر بیماری ها جلوگیری کرد.
برخی از نکات پیشگیری از این بیماری عبارت اند از:

• درمان یبوست های مزمن یا خفیف
• داشتن تغذیه مناسب و مصرف فیبر
• رعایت بهداشت این ناحیه
• پرهیز از برقراری رابطه جنسی مقعدی
• نوشیدن آب به مقدار کافی
• جدی گرفتن هرگونه علائمی چون سوزش مقعد یا خارش
• پرهیز از پوشیدن لباس زیر های تنگ و چسبان با جنس های نامرغوب

زخم مقعد در چه افرادی شایع تر است؟

بروز این عارضه در همه افراد با هر سن و سالی امکان داشته و حتی گاهی کودکان نیز دچار زخم مقعد می شوند. اما به طور کی این بیماری در افراد سالمند، خانمهای باردار یا افرادی که دائما دچار یبوست یا اسهال هستند بیشتر به چشم میخورد. بنابراین برای پیشگیری از ابتلا به زخم مقعد تغذیه و عادات روزانه را اصلاح کنید. عدم توجه به اصلاح رفتارهای غلط موجب حاد شدن عارضه می گردد.

نحوه تشخیص زخم مقعد

نحوه تشخیص زخم مقعد در صورتی که زخم درون رکتوم قرار گرفته باشد، با مشاهده یا معاینه سطحی (به صورت فیزیکی) امکان پذیر نخواهد بود و بیمار می بایست حتما به متخصص کولورکتال مراجعه نماید.
با مراجعه به پزشک، و اقدام برای درمان پزشک شما را نسبت به انجام برخی آزمایش هایی چون کولونوسکوپی یا آندوسکوپی راهنمایی کرده تا میزان شدت و نوع دقیق آن را بررسی نماید.

سخن پایانی درباره زخم مقعد

زخم مقعد، هرچند اغلب سطحی و قابل درمان است اما نشانه‌ ای از وجود فشار، التهاب یا آسیب پوست و مخاط ناحیه مقعد بوده که نباید نادیده گرفته شود. درمان زخم مقعد به طور معمول ترکیبی از اصلاح عادات دفع، رعایت بهداشت، نرم کردن مدفوع و مراقبت موضعی میباشد. در موارد مزمن یا شدید ممکن است نیاز به پماد برای زخم مقعد، شیاف یا اقدامات پزشکی مانند لیزر باشد. با تشخیص به موقع و مراقبت صحیح، بیشتر زخم‌ های مقعدی قابل بهبود هستند که میتوان از عود و عوارض جدی آن پیشگیری پیشگیری نمود.

سوالات متداول درباره زخم مقعد